Wpływ specjalistycznej kinezyterapii na poprawę funkcji kręgosłupa po operacjach metodą fenestracji

 

Halina Protasiewicz- Fałdowska1, Teresa Wiśniewska1, Katarzyna Zaborowska-Sapeta1, Ireneusz M. Kowalski1, Wojciech Kiebzak2

  1. Department of Rehabilitation, Faculty of Medical Science University of Warmia and Mazury in Olsztyn, Poland
  2. Department of Fysiotherapy, Faculty of Health Science University in Kielce, Poland

 

WSTĘP

Bóle kręgosłupa stanowią istotny problem społeczny. Etiologia bólów kręgosłupa jest wieloczynnikowa. Niektórzy autorzy twierdzą, że przyczyną schorzenia są zmiany przeciążeniowe prowadzące do niewydolności mięśni i więzadeł [2]. Inni autorzy uważają, że powstanie bólu jest ściśle powiązane z patologią krążka międzykręgowego [8,9]. Nasilone patologie krążka międzykręgowego lub pierścienia włóknistego prowadzą do zaburzeń funkcji układu nerwowo – mięśniowego w okolicy uszkodzonej, a także bóle typu neurologicznego promieniujące do określonego dermatomu, dermatomalne zaburzenie czucia powierzchniowego oraz osłabienie lub brak odruchów głębokich [7]. Większość patologii dających objawy neurologiczne kończy się zabiegiem operacyjnym. Jedną z częstych metod operacyjnych dla odcinka lędźwiowego kręgosłupa jest fenestracja. Zabieg operacyjny usuwa problem mechaniczny, ale często nie poprawia problemu funkcjonalnego. Znaczna grupa pacjentów bez zastosowania specjalistycznej rehabilitacji pozostaje z dolegliwościami bólowymi w okolicy odcinka lędźwiowego lub kończyny dolnej [7,13].


CEL

Celem pracy jest zasygnalizowanie konieczności stosowania współczesnej kinezyterapii w zmniejszeniu dolegliwości bólowych po operacjach kręgosłupa metodą fenestracji.

 
MATERIAŁ I METODY

Do grupy indywidualnej terapii zakwalifikowano 18 pacjentów, 15 kobiet i 3 mężczyzn w wieku 25-59 lat (średnia wieku 39,1 lat), którzy zgłosili się z dolegliwościami bólowymi do Poradni Rehabilitacyjnej po zabiegu operacyjnym metodą fenestracji przy Szpitalu Uniwersyteckim w Olsztynie. Wszyscy pacjenci byli od 0.5 roku do 1 roku po przebytej operacji kręgosłupa. Na wysokości L4-L5 zabieg był wykonany u 13 osób , a na wysokości L5-S1 u 5 osób. Pacjenci  uskarżali się na dolegliwości bólowe w okolicy kończyny dolnej i kręgosłupa.

Z wywiadu wynikało, że wszyscy pacjenci przed operacją mieli promieniowanie bólu o podłożu neurologicznym   do kończyn dolnych wraz z objawami neurologicznymi oraz silne dolegliwości bólowe w skali Numerical Rating Scale (NRS) 7-9. Przed zabiegiem nie odnotowano deficytów neurologicznych w postaci opadającej stopy. Bezpośrednio po operacji zmniejszyły się dolegliwości bólowe w okolicy kończyny dolnej i kręgosłupa. Po wypisie ze szpitala pacjenci otrzymywali w zaleceniach neurochirurgicznych i ortopedycznych uczęszczanie na siłownię i basen 2- 3 razy tygodniowo bez zaleceń specjalistycznej rehabilitacji. W wyniku takiego postępowania trzy miesiące po operacji wszyscy badani nadal zgłaszali osłabienie kończyny dolnej, ból w trakcie schodzenia ze schodów i przy poruszaniu się po nierównym terenie, drętwienie palców, ból L-S po siedzeniu dłuższym niż 1 godzina. Dolegliwości bólowe znacznie nasiliły się po powrocie do pracy zawodowej. W związku ze zgłaszanymi objawami zakwalifikowano ich do specjalistycznej kinezyterapii.

Podczas pierwszej wizyty przed rozpoczęciem terapii byli testowani testem Lasegue'a w celu sprawdzenia ruchu i wrażliwości struktur nerwowych odcinka lędźwiowo- krzyżowego kręgosłupa. Każdy pacjent z pozycji leżenia tyłem miał wykonywane bierne unoszenie kończyny dolnej zdrowej a następnie chorej ze stawem kolanowym ustawionym w wyproście. Kończynę dolną unoszono do góry do pierwszych objawów bólowych lub nadmiernych objawów rozciągania w całej kończynie. Zakres ruchu mierzono goniometrem i odnotowano w karcie badania w stopniach. Wszyscy badani mieli również po zanotowaniu objawów Lasegue’a zginany staw kolanowy i biodrowy w celu zróżnicowania problemów sygnalizujących patologię stawu biodrowego. U wszystkich badanych po zgięciu kończyny chorej w stawie kolanowym i biodrowym dolegliwości zmniejszały się lub ustępowały. W badanej grupie zauważono deficyty w kończynie dolnej objętej procesem chorobowym. Oceniano również skalę bólu według skali numerycznej NRS, w której samoocena bólu była określana w skali liczbowej od 0 - 10 punktów. W skali tej 0 punktów oznacza brak bólu, 10 punktów opisuje ból o największym nasileniu. Badano również testem palce –podłoga ruchomość kręgosłupa i stawów biodrowych, a także możliwości funkcjonalne pacjenta w pozycji zgięciowej. Badanym polecano wykonać skłon w przód do granic możliwości lub pierwszych objawów bólowych. W skłonie mierzono centymetrem   odległość palca środkowego od podłogi. Wszystkie parametry badanych pacjentów powtórzono po zakończonej terapii.

Zbadanym pacjentom zaproponowano trzymiesięczną specjalistyczną terapię. Pacjenci mieli zaleconą indywidualną terapię w warunkach domowych z częstotliwością wykonywania zaleceń co trzy godziny. Dwa razy tygodniowo konsultowano w poradni specjalistycznej postępy terapeutyczne i kontrolowano poprawę funkcjonalną.

Trzymiesięczna terapia specjalistyczna obejmowała:

  • edukację pacjenta,
  • stabilizację wewnętrzną poprzez trening mięśnia poprzecznego brzucha i mięśnia wielodzielnego, wprowadzony jako jeden z pierwszych i kluczowych elementów terapii,
  • ćwiczenia mobilizujące nerw kulszowy,
  • ćwiczenia relaksacji postizometrycznej mięśni dwugłowych uda, półbłoniastych i półścięgnistych oraz mięśnia gruszkowatego i mięśnia biodrowo – lędźwiowego,
  • ćwiczenia poprawiające ruchomość kręgosłupa najpierw celowane w kierunku blizny, czyli ruch przeprostny a później w przeciwnym kierunku, czuli ruch zgięcia,
  • stabilizację zewnętrzną poprzez trening mięśni posturalnych od pozycji niskich, poprzez średnie i wysokie,
  • trening sensomotoryczny z wykorzystaniem mobilnego podłoża (dyski korekcyjne, piłki),
  • trening funkcjonalny z wykorzystaniem pozycji wysokich przygotowujących do pracy zawodowej.

Facebook
Powrót